۰۲۱-۸۸۸۷۵۷۴۱ ۰۹۲۲-۴۰۱۳۲۵۸ ۰۱۱-۴۴۲۳۴۵۰۲
عوارض و پیامدهای پنهان از دست دادن دندان

عوارض و پیامدهای پنهان از دست دادن دندان

هدف از دندان‌پزشکی مدرن، بازگرداندن عملکرد طبیعی، زیبایی، تکلم و راحتی به افرادی است که دندان‌های خود را از دست می‌دهند.

عوارض و پیامدهای پنهان از دست دادن دندان

هدف از دندان‌پزشکی مدرن، بازگرداندن عملکرد طبیعی، زیبایی، تکلم و راحتی به افرادی است که دندان‌های خود را از دست می‌دهند. با توجه به پیر شدن جمعیت، تعداد افرادی که دندان‌های خود را از دست می‌دهند روز به روز بیشتر می‌شود. هرچه فرد تعداد دندان‌های بیشتری را از دست بدهد، بازگرداندن عملکرد نیز دشوارتر خواهد شد. متاسفانه از دست دادن دندان پیامدهای جدی می‌تواند به دنبال داشته باشد.

پیامدهای از دست دادن دندان

واضح ‌ترین و بدیهی ترین تاثیر از دست دادن دندان، کاهش زیبایی چهره و لبخند است. با این حال پیامدهای مانند انزوای اجتماعی و تأثیر روان‌شناسی از دست دادن دندان نباید نادیده گرفته شود. اما علاوه بر اینها مسائل دیگری نیز وجود دارد که از نظرها پنهان بوده و دیده نمی‌شود اما بر زیبایی، سلامت و عملکرد دهان بسیار تأثیرگذار است: تحلیل رفتن استخوان .

استخوان برای حفظ شکل و تراکم خود باید دائماً تحریک شود. استخوان آلوئولار که دندان‌ها را احاطه کرده و آنها را پشتیبانی می‌کند، توسط دندان‌هایی که در آن‌ها قرار دارند، تحریک می‌شود. دندان‌ها در تماس با دندان‌های فک مقابل قرار داشته و روزانه صدها مرتبه به آنها فشار وارد میشود. این فشارهای کوچک اما مکرر از طریق رباط پریودنتال که دندان‌ها را در حفره دندان نگه می‌دارد، به استخوان منتقل می‌شود و باعث می‌شود استخوان دائماً در حال بازسازی و ریمدلینگ باشد.

 هنگامی که یکی از دندان‌ها از دست رفته و جای آن خالی می‌شود، دیگر فشاری از طرف دندان مقابل به استخوان وارد نمی‌شود بنابراین استخوان تحریک نمی‌شود. این وضعیت باعث می‌شود به مرور زمان پهنا، ارتفاع و حجم استخوان آلوئولار کاهش یافته و به طور کلی استخوان تحلیل برود. ظرف تنها یک سال پس از خالی شدن جای دندان، 25% پهنای استخوان کاهش پیدا می‌کند و ظرف چند سال ارتفاع آن چهار میلی‌متر کمتر می‌شود.

شکل- کاهش ارتفاع صورت در اثر تحلیل رفتن استخوان فک و در نتیجه بهم فشرده شدن فکها و افتادگی یک سوم پایینی صورت که چهره را پیرتر نشان میدهد.

هنگامی که پهنای استخوان کمتر می‌شود، به دنبال آن ارتفاع نیز کاهش می‌یابد و دوباره در اثر کاهش ارتفاع پهنای آن باز هم کمتر می‌شود و این چرخه ادامه پیدا می‌کند. بافت لثه نیز به تدریج پس‌روی می‌نماید. در اثر این فرایندها توانایی جویدن و صحبت کردن نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. هر چه تعداد دندان‌هایی که از دست می‌دهید بیشتر باشد، عملکرد بیشتر تضعیف می‌شود. این وضعیت می‌تواند به مشکلات عملکردی و زیبای قابل توجهی بخصوص در افرادی که تمام دندان‌های خود را از دست داده‌اند منجر شود.

اما مشکلات در همین جا خاتمه نمی‌یابد. پس از تحلیل رفتن استخوان آلوئولار، استخوان زیر آن نیز که به عنوان استخوان قاعده ‌ای شناخته می‌شود شروع به باز جذب و پس‌روی می‌نماید. این مسئله باعث می‌شود فاصله بین بینی تا لب کاهش ‌یابد و یک ‌سوم پایینی صورت دچار کلاپس یا فروافتادگی شود. چانه به سمت جلو و بالا چرخش کرده و گونه‌ها که دندان‌ها را از دست داده ‌اند توخالی می‌شوند. تحلیل رفتن شدید استخوان می‌تواند فرد را مستعد شکستگی فک نماید چرا که تراکم آن دائماً کمتر و کمتر می‌شود.

هنگامی که تنها برخی از دندانهای عقبی از دست رفته باشند (دندانهای عقبی ارتفاع صورت را پشتیبانی می‌کنند) فرو افتادگی بایت اتفاق می‌افتد. این وضعیت می‌تواند باعث شود دندان‌های جلوئی درهم فرورفته یا به جلو رانده شوند. دندان‌های جلوئی نمی‌توانند از ارتفاع صورت پشتیبانی کرده یا غذا را بجوند بلکه تنها برای نگهداشتن و بریدن غذا طراحی شده‌اند. افرادی که دندان ندارد، هنگامی که دهانشان بسته است گوشه‌ های لب شان به سمت پایین کشیده می‌شود چرا که دیگر توسط دندان‌ها و بافت لثه پشتیبانی نمی‌شود. هنگامی که دندان در دهان نباشد، زبان در فضای ایجاد شده گسترش یافته و صورت دچار فرو افتادگی می‌شود. تمام این اتفاقات زیبایی چهره را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده و چهره را پیر‌تر می‌کند.

در تصویر بالا فرایند تحلیل رفتن تدریجی استخوان به تصویر کشیده شده است. در تصویر اول (بالا سمت راست) فردی 30 ساله مشاهده می‌شود که ساختار صورت او به خوبی توسط تمام دندان‌های طبیعی پشتیبانی می‌شوند. در تصویر دوم (بالا سمت چپ)، از دست رفتن برخی از دندان‌ها منجر به تغییرات ساختاری نامحسوس در صورت ( گونه‌ها اندکی فرو رفته شده‌اند) شده است. در تصویر سوم (پایین سمت راست) با ادامه یافتن فرایند تحلیل رفتن استخوان، پشتیبانی ساختاری صورت حد قابل توجهی از دست رفته است. گونه‌ها و لب‌ها آویزان شده و چهره بسیار پیرتر دیده می‌شود. در تصویر آخر به علت استفاده از دندان مصنوعی، تحلیل رفتن استخوان‌ها تسریع یافته و پشتیبانی ساختاری صورت و بافت‌های نرم از دست رفته است. یک سوم پایینی صورت به شکل محسوسی کوچک‌تر و درهم فرو رفته شده است.

 

کدام دندان زودتر از همه از دست می‌رود

معمولاً اولین دندانی که از دست می‌رود، دندان مولر یا آسیابی است که زودتر از همه از لثه بیرون می‌زند. علت از دست رفتن این دندان پوسیدگی عمقی، عصب‌ کشی ناموفق و یا شکستگی می‌باشد. معمولا این دندان‌ها چند مرتبه روکش می‌شوند و همین موضوع آنها را بیشتر مستعد پوسیدگی مجدد می‌نماید. ترمیم‌های زیاد دندانی و عصب ‌کشی در اثر پوسیدگی مجدد، عفونت، ضعفهای ساختاری و یا شکستگی در نهایت ممکن است منجر به از دست رفتن دندان شوند.

استفاده از بریج دندان و پسروی استخوان

در حال حاضر متداول‌ترین روش ( که لزوماً به معنی بهترین روش نیست) برای جایگزینی یک دندان آسیاب از دست رفته، دندان مصنوعی سه واحدی یا بریج ثابت است. در این حالت یک دندان مصنوعی در وسط و دو روکش دندان در طرفین قرار دارد و این سه واحد به هم متصل هستند (شکل بالا). از روکش‌های دو طرف دندان مصنوعی برای اتصال پروتز مصنوعی به دندان‌ها استفاده می‌شود. به این دندان‌های تکیه ‌گاه که بریج را نگه می‌دارند "اباتمنت" و به دندان مصنوعی وسط که جایگزین دندان از دست رفته می‌شود "پونتیک" گفته می‌شود.

بریج ظرف یک یا دو هفته ساخته می‌شود و با استفاده از آن عملکرد، زیبایی و راحتی به بیمار باز می‌گردد. در شش دهه اخیر استفاده از این پروتز مصنوعی بسیار متداول شده و همه دندانپزشکان از آن به صورت گسترده استفاده می‌کنند.

اما بریج در بلند مدت موفقیت ‌آمیز نیست. اگر به درستی از آن مراقبت نشود، پونتیک به منبعی برای تجمع باکتری‌ها و ذرات غذا تبدیل شده و پوسیدگی دندان‌های اباتمنت و عفونت لثه به دنبال آن ممکن است اتفاق بیفتد. از طرفی دندان‌های اباتمنت برای نصب روکش قبلاً تراشیده شده و از نظر ساختاری تضعیف شده است. به این دلایل خطر از دست دادن این دندان‌ها در بریج افزایش می‌یابد. احتمال از دست دادن دندان‌های اباتمنت ظرف 14 سال 30% تخمین زده می‌شود. در این صورت به جای یک دندان، مجبور به جایگزینی هر سه دندان از دست رفته (پونتیک و دو دندان اباتمنت) خواهید شد.

چگونه از پیامدهای از دست رفتن دندان جلوگیری کنیم

با خواندن این مطالب اولین چیزی که به ذهنتان خطور می‌کند این است که آیا می‌توان جلوی این فرایندها را گرفت. پاسخ شما مثبت است. نحوه درمان به تعداد دندانهایی که از دست داده ‌اید بستگی دارد. در شرایطی که تنها یک دندان عقبی از دست رفته باشد، بهترین انتخاب ایمپلنت تکی می‌باشد. ایمپلنت دندان بهترین روش جایگزینی دندان است چرا که این پروتز در استخوان فک جایگزین ریشه دندان می‌شود. اغلب ایمپلنت‌ها از آلیاژ تیتانیومی ساخته می‌شوند. تیتانیوم خاصیت زیست سازگاری منحصر به فردی داشته و در فرایند یکپارچگی استخوان شرکت می‌کند. فرایند یکپارچگی استخوان به جوش خوردن استخوان به ایمپلنت گفته می‌شود. بر روی این پیچ تیتانیومی، روکش دندان متصل می‌شود. روکش دندان یا تاج مصنوعی، همان بخش سفید رنگ دندان است که در بیرون از لثه  قرار داشته و آن را می‌توانید مشاهده کنید. روکش دندان معمولاً از جنس سرامیک ساخته می‌شود و بسیار شبیه دندان طبیعی است. یکی از مزیت‌های مهم ایملنت این است که حتی اگر به دلیلی روکش دچار مشکل شده و نیاز به تعویض داشته باشد، بدون این که ایمپلنت آسیبی ببیند یا نیاز به تغییری داشته باشد، می‌توانید روکش را عوض کنید.

پیش از ورود ایمپلنت به دنیای دندانپزشکی، بیماران و دندانپزشکان مجبور بودند محدودیت‌های بریج را بپذیرند چرا که در آن زمان بهترین گزینه درمانی بریج بود. در سال 2008 در پژوهشی که برای بیش از 1200 ایمپلنت در مدت ده سال صورت گرفت، مشخص بیش از 99% ایمپلنت‌ها موفق بوده‌اند. نکته مهم دیگر این است که سلامت دندان‌های مجاور در این روش تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد. در حالی که در بریج ظرف سه سال 20% و ظرف 10 سال 50% دندان‌های مجاور دچار مشکل می‌شوند.

یکی دیگر از مزایای ایمپلنت برای سلامتی این است که احتمال پوسیدگی دندان و بیماری لثه در آن همانند دندان‌های طبیعی دیگر است.

از نظر زیبایی ایمپلنت دندان کاملاً مشابه دندان طبیعی بود و حتی دندانپزشکان نیز می‌توانند ایمپلنت را از دندان طبیعی تشخیص دهند.

ایمپلنت در صورت مراقبت مناسب، مادام‌ العمر بوده و نیازی به تعمیر یا تعویض ندارد بنابراین از نظر هزینه در بلند مدت مقرون به صرفه می‌باشد.

اما مهم‌ترین نکته در مورد ایمپلنت جلوگیری از تحلیل رفتن استخوان است.

ایمپلنت دندان چگونه جلوی تحلیل رفتن استخوان‌ها می‌گیرد

همان ‌طور که گفته شد پایه ایمپلنت در استخوان فک کاشته شده و در آنجا به استخوان جوش می‌خورد و با آن یکی می‌شود. مهم‌ترین علتی که باعث توصیه دندانپزشکان به کاشت ایمپلنت می‌شود، محافظت از استخوان و جلوگیری از تحلیل رفتن آن است. دندان مصنوعی با پشتیبانی ایمپلنت باعث می‌شود مفاصل فک، عصب‌ها و عضلات عملکرد طبیعی خود را داشته باشند. ایمپلنت در جای خود کاملاً ثابت و محکم به استخوان فک جوش خورده و بخشی از ساختار استخوان شده است بنابراین نیروی وارد شده به دندان را به استخوان منتقل می‌کند و باعث تحریک استخوان و در نتیجه بازسازی و ریمدلینگ آن می‌شود. این امر باعث حفظ تراکم و حجم فکها می‌شود.

 

 

سوال خود را از متخصصین ما بپرسید .